Re: Dil-Hiran
[ DERSİM 38 ]
Geschrieben von kurdica am 16. Mai 2008 01:52:03:
Als Antwort auf: Re: Dil-Hiran geschrieben von S. Cengiz am 07. Mai 2008 08:59:36:
Merhaba Sayin S. Cengiz,
Bu Dilxêran denilen asiret "kurmancê nevala rêvane = erivan cukurunun kurmanclari" diye bilinir. Kendilerinin erivandan geldiklerine dair bir gelenekleri vardir. bu kannâtimce, erivan ovasinda bir zamanlar kaldiklarindan dolayi olusmus bir gelenektir.
bu asireti kökeni büyük olasilikla meyafarakin bölgesindedir. zaten serefhan meyafarkinden dogubeyazita olusan bir göcten bahs ediyor, büyük olasilikla bu dilxêrî asiretide o göc edenlerin icine karismistir. hala dogu beyazida yaklasik 10 köy dilxêrîler vardir. yine 1800lü yillarda Qacarlarin serhed yöresindeki kürt asiretlerine saldirmalariyla bunlarin bir bölümü karsa göc etmis, ordanda 1. dünya savasindan erme-rus saldirilarina mahruz kaldiklarindan dolayi bir bölümü erzurum ve musa dagilmistir.
Dil-Haran konusuna gelince; Dimilî asiretinin yöredeki varligi malum, bati azerbeycan büyük bir cogunlugu türklesmisede yinede yörede bazi köylerde kücük cemaatlari mevcuttur. Birde Dimilî ismi Serhed bölgesinde bir asireten cok, bir sosyal sinifi temsilen kulanilmaktadir. Göcebe olmuyan asiretler genelikle Dimilî kökenli olduklarini idaa ederler. burda sunu belirtmekte yarar vardir, dimili kavrami burda bingöl kird/zazalari icin kulanilan bir kavram degil, kendi "kurmanc" kimliklerinin icinde kaliyor. zaten erzurum, kars, agri, bati azerbeycan, igdir, mus, bingöl, van ve ardahan ilerinden olusan kürtler arasinda serhed adiyle bilinen bölgede pek kird/zaza Kurmanc farki yapilmaz; yöre halki icin her türk "romdur" azeri, oset ve fars "acemdir", ermeni ve gürcü "file"dir geriye kalanlar kurmancdir. alevilere gelince; eskide aralarinda büyük kavgalarin olmasina ragmen, onlarida kendilerinden sayarlar; dersiman, çarekan veya lolan derler, onlarida bu kurmanc kimliginin icinde sayip sadece lehce farkliligi oldugu söylenir.
yerlesik olanlarin dimilî olarak bilinirler, buna karsilik olarak Zîlan, Zirkî, Beskan (Serefnamede Pazukan, urfada Bezkî denilir) Celalî ve Cemaldînî/Cemdanî diye bilinen asiret kimlikleri ise daha cok yakin gecmiste göcebe olan kesim tarfindan benimsenir.Dersim ile aradaki muhtemel referanzlar hakinda sunu söylüyebilirim. serhed yöresinde konusulan kurmanci, icdersim ve kocgiride konusulan kirdaskiden kirmanckiye daha yakindir. özeliklede cömle kurma zarfinda oglanüstü ortaknoktalar mevcuttur. qise, êre (ere), oro (ero), nika, çito, çik vs. dersimden tanidigimiz kelimeler günlük konusmalarinin tabanini olusturur. yine dersimden tanigimiz qûrêysan, ademan, alan, kecelan, butikan vs. asiretler yörede dagilmis halde yasamaktalar.
dostcakalin
[ DERSİM 38 ]